​Günümüz dünyasında teknolojinin inanılmaz hızlı gelişimi, olumlu olduğu kadar  olumsuz sonuçlar da doğurmaktadır. Teknolojinin sağladığı kolaylıkla, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin sentetik üretim çeşitlerinin artması, satıcı ile kullanıcının kolaylıkla buluşabilmesi ve her türlü düşük maliyet imkanı bu maddelerin kullanım oranını da ciddi oranlarda artırmıştır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı özellikle ortaokul yaş grubundaki çocukları bile tehdit eden önemli bir sorunu oluşturmakta ve ceza davalarında en sık görülen suçlardan birini teşkil etmektedir. Bu nedenle hem dünyada hem de ülkemizde uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti suçu için cezalar caydırıcı boyutlarla yeniden düzenlenmeye başlamıştır. 

Hukuk tekniği açısından oldukça komplike bir suç türü olan uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti suçu hukukumuzda   Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde  düzenlenmiştir.  Buna göre yasak maddeleri ruhsata aykırı veya ruhsatsız olarak ülke içinde satmak, satışa arz etmek, sevk etmek, başkalarına vermek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etmek, bulundurmak maddenin ana başlığına göre uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçu işlemiş sayılacaktır. Burada belirtilmesi gereken bir husus “ticaretini yapmak” ile “satın alma, bulundurma kabul etme ve kullanma” suçları arasında önemli bir ayrımın olduğudur. 191. maddede düzenlenen bu suçlar uyuşturucu madde ticaretinden farklı cezai müeyyidelere tabidirler. Oysa ki  188. madde hükümlerinde esas olan, işlenen suçun kişisel kullanım için değil, kazanç elde etme amacıyla gerçekleşmesidir. Somut olayın özelliklerine göre tespit edilecek "ticaret saiki”, uyuşturucu veya  uyarıcı madde kullanma ile uyuşturucu madde ticareti arasında bulunan sınırı işaret eder. Yalnız burada geçen “ticaret saiki” tanımlanan suçun manevi unsurunda aranan özel kasıt değil suçun maddi unsurunun gerçekleşebilmesi için, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti fiilinin varlığındaki genel kasıttır. Burada vurgulanması ve gözden geçirilmemesi gereken bir husus,  kanun koyucunun fiilin niteliği kapsamına “başkasına vermeyi” de ticaret unsuru saymasıdır.  Şöyle ki kazanç amacı bulunmasa da yanında bulunanlarla bedelsiz olarak kullanmak amacıyla paylaşmak veya vermek fiili yine de ticaret suçu kapsamına sokmaktadır. Bunun nedeni uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinin önüne geçilmesinde etkin ve genel bir yaptırım uygulanmak istenmesidir. 

 

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçları Nelerdir?

TCK’nın 188. maddesinde uyuşturucu madde ticareti suçlarının ne olduğu tek tek sayılmıştır.

İlkini, uyuşturucu madde imal etme oluşturmaktadır. Bir maddenin veya bir uyuşturucu maddenin işlemden geçirilerek başka bir uyuşturucu maddeye dönüştürülmesi ve işlemden geçirilen maddenin niteliğini değiştirmesi imal suçunu oluşturur.

İkincisi, uyuşturucu madde ithal etme suçudur. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeler ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yurt dışından ülke içine sokulması durumunda ithal suçu işlenmiş sayılmaktadır. 

Üçüncü suç türü, ihraç etme suçudur. Bu suçta, uyuşturucu veya uyarıcı madde yurt içinden yurt dışına çıkarılmaktadır. Burada kriter, uyuşturucu maddenin gümrük kapısından geçmiş olmasıdır. Gümrük kapısından geçmeden, yakalanırsa ancak suça teşebbüs söz konusu olur. 

Dördüncü olarak, yasak maddeyi sevk veya nakletme suçu sayılmaktadır. Uyuşturucu maddeyi başkasına vermek veya devrederek o kişinin faydalanmasını sağlamak için bir yerden başka bir yere götürmek suçu oluşturmaktadır. Ancak uyuşturucu maddeyi başkası için değil de, kendi ihtiyacı için nakleden kimse, eğer kişisel kullanım miktarını geçmemişse ticaret suçu değil, bulundurma suçunu işlemiş sayılır.

Beşinci suç türü uyuşturucu madde kabul etme ve bulundurmadır. Bir kimsenin başkasına ait uyuşturucu ya da uyarıcı maddenin zilyetliğini herhangi bir karşılık vermeden kişisel kullanım dışında bir amaçla alması kabul etme unsuru sayılırken; bulundurma suçu bir kimsenin kendisine ya da bir başkasına ait uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi kişisel kullanım amacı dışında ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak üzerinde tasarrufta bulunabilecek şekilde hakimiyeti altında tutmasıdır. 

Uyuşturucu madde satma, satışa arz etme veya satın alma ise altıncı tür olarak karşımıza çıkmaktadır.  Üç suç türü de aynı cezaya tabiidir. 

Son olarak, uyuşturucu madde temin etme suçu bulunmaktadır.  Temin yani başkasına maddeyi verme, sağlama; bir kimsenin kendisinde bulunan veya herhangi bir surette elde ettiği uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi, satış amacı olmadan ve herhangi bir bedel almaksızın başkasına vermesidir. Burada bir satış saiki yoktur. 

 

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Suçlarında Ceza Türleri 

TCK’nın 188. maddesinde kanun koyucu; uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç etme suçunu, 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırmayı öngörmüştür. Eğer suç, başka bir ülkede ithal nedeni sayılıp ceza infaz edilmişse, Türkiye’de ihraç suçu sayılarak hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, verilecek cezadan düşülür.

Bu cezalar, belli şartlarda belli oranlarda arttırılabilmektedir. Bunlardan biri eğer uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen ya da satılan kişi çocuk ise ceza onbeş yıldan az verilemez.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin türü de cezanın oranını değiştirmektedir. Eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin verilecek cezayı yarı oranında artırır. 

Suç; tedavi ve eğitim hizmeti veren ya da askeri ve sosyal amaçla toplu bulunulan binalarda veya da bunların çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki kamusal alanda işlenirse cezası 15 yıldan az olmamak üzere hapis ve 30 bin güne kadar adli para cezası olarak verilir. 

Suç, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlendiğinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için oluşturulmuş bir örgüt faaliyeti olursa, verilecek ceza bir kat artırılır.

Sayılan suçların hepsi doktor, hemşire gibi sağlık hizmeti meslek grupları ve kimyacılar tarafından işlendiğinde cezaları yarı oranında artırılmaktadır.