Güveni kötüye Kullanma Suçu Nedir, Neleri Kapsar?

Beyaz yaka suçları kapsamında en sık karşılaşan suç güveni kötüye kullanma suçudur. Türk Ceza Kanununca mal varlığına karşı işlenen suçlar kategorisinde düzenlenen güveni kötüye kullanma suçu başkasına ait olan ve korumak ya da kullanmak üzere elinde tuttuğu mal varlığının bir şekilde kendi menfaatine kullanmak ile ilgilidir. Özellikle elde tutulan mal varlığının inkarı ile oluşmaktadır. Yani kendisine kullanmak üzere ya da muhafaza etmek için devredilen malın bu maksatla devredildiğini veya kullanma hakkını bulundurduğunu inkar eden kişi güveni kötüye kullanma suçu işlemiş olmaktadır. Emniyeti suiistimal suçu olarak da anılan güveni kötüye kullanma suçunda hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma durumu da ortaya çıkmış olur. Mal varlığını devreden ile devralan kişiler arasında var olan hizmet ilişkisinin yani mal varlığını koruma olgusunun kötüye kullanma durumu gerekçesiyle güveni kötüye kullanma suçu da işlenmiş olmaktadır. 

Güveni Kötüye Kullanma Suçunu Meydana Getiren Unsurlar Nelerdir?

Güveni kötüye kullanma suçu için ortaya çıkması gereken bazı unsurlar bulunmaktadır. Bunların başında ise toplumsal düzenin sürekliliği için mutlaka gerekli olan güven ilişkisinin zarar görmesi gelmektedir. Mülkiyet hakkını elinde tutan kişi ile mal varlığını devralan (zilyet) arasında hukuka uygun bir şekilde düzenlenmiş bir sözleşmenin bulunması gerekmektedir. Bu güveni kötüye kullanma suçu altında dava açabilmek için çok mühimdir. Yapılmış olan sözleşmenin hile ve aldatıcı davranışlar ile yapılmamış olması gerekir ki aldatıla saptanırsa bu zaten görevi kötüye kullanma suçu kapsamına girmektedir. Hür iradeler altında yapılmış bir sözleşme olmadığı gibi taraflar arasında herhangi bir sözleşmenin de olmaması suç işlendiğini ne yazık ki kanıtlamaz. Bu bağlamda güveni kötüye kullanma suçu olabilmesi için taraflar arasında özgür irade ile imzalanmış, kanuna uygun tasarlanmış bir sözleşme olması gerekmektedir. 

Güveni Kötüye Kullanma ile Haksız Yarar Sağlama

Güveni kötüye kullanma suçunun suç teşkil edebilmesi açısından bu işten haksız bir yarar sağlama durumu aranmaz. Çünkü kendi yararına ya da bir başkasının menfaati üzerine mal varlıklarını kullanması sebebi ile cezalandırılır. Somut bir zarar olmasa da güveni kötüye kullanma suçu işlenmiş olur. Bu yüzden taraflar arasında yapılmış olan sözleşmenin dışında hareket edilmesi ya da mal varlıkları üzerinde tasarruf edilmesi veya söz konusu gerçekleşmiş olan devrin inkar edilmesi ile ortaya çıkması da failin güveni kötüye kullanarak haksız bir yarar sağladığı görülür. 

Güveni Kötüye Kullanmada Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma Suçu 

Bahsi geçen hizmet nedeni ile güveni kötüye kullanma suçuna bakıldığında onun suçun nitelikli kısmını oluşturduğu görülür. Çünkü toplumun bir arada yaşayabilmesinde büyük öneme sahip olan güven bağının bir kamu görevlisince zedelenmesi durumu vardır. Güveni kötüye kullanma suçunu nitelikli hale getiren de bu durumdur. Bu sebeple hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun cezası yasalarca ağırlaştırılmıştır. 

Tarafların oluşturdukları sözleşme hizmet ilişkisi esaslarına dayanıyor ise bunun sonucunda bir suç teşkil etmişse işte bu hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçudur. Şunu da belirtmek gerekir ki tarafların arasında hizmetten doğan bir süreklilik olmalıdır. İş sözleşmelerinde, vekalet sözleşmeleri gibi anlaşmalarda sürekliliği gerekli olan bir hizmet durumu meydana gelmektedir. Yine ticari güven bağlarının bozulması nedeniyle güveni kötüye kullanma suçu meydana gelmektedir. Ticaret ilişkisi de hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçu kapsamındadır ve bu durumda daha önce belirtildiği üzere suç nitelikli hale gelmektedir. Bir meslek ya da sanat yapan kişiye devredilen malın tasarrufundan yararlanma durumu yine güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur.  

Güveni kötüye kullanma Suçunun Cezası

Suçun hangi çerçevede işlendiğine göre, basit güveni kötüye kullanma ya da nitelikli güveni kötüye kullanma, bahsi geçen suçun cezası da değişmektedir. Eğer ortada basit güveni kötüye kullanma suçu varsa o zaman altı aydan iki yıla kadar hapis cezası istemiyle yargılanır. Aynı zamanda suçun adli para cezası da vardır. Güveni kötüye kullanma suçunda hem hapis cezası hem de adli para cezası aynı anda hükmedilmektedir. 

Eğer güveni kötüye kullanma suçu nitelikli şekilde işlenmişse o zaman bir yıldan yedi yıla kadar hapis cezası vardır. Suçun nitelikli hali olarak yani kişi hizmet nedeniyle ya da bir meslek ya da sanat, ticaret ilişkilerinden yararlanarak kaynaklanmışsa veya başkasının malları üzerinde tasarrufta bulunarak güveni kötüye kullanarak suçun nitelikli hale gelmesine sebep olmaktadırlar. 

Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Diğer Suçlarla Olan İlişkisi

Güveni kötüye kullanma yani emniyeti suistimal suçunun hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet gibi bazı suçlarla ilişkisi bulunmaktadır. Örneğin hırsızlık suçu, taşınır malların sahibinin rızası dışında bir yerden başka yere götürülmesi durumudur. Yani baştan beri amaç bilinçli bir şekilde malın mülkiyetini ele geçirmek istemektedir. Kast olgusu en başta belirlenmiş ve suç bu niyetle işlenmiş anlamına gelir. Oysa güveni kötüye kullanma suçu mal sahibinin kendi hür iradesi ve rızası ile malını bir başkasına devretmesi sonucu, devralanın bunu inkar etmesiyle ortaya çıkmaktadır. Aynı zamanda emniyeti suistimal suçunda taşınır taşınmaz her türlü mal ve mal varlığı olabilmektedir. Bir başka örnek olarak da dolandırıcılık suçu verilebilir. Dolandırıcılık ile güveni kötüye kullanma suçu arasında da bazı ilişkiler bulunmaktadır. 

Odak kelime: güveni kötüye kullanma

Meta Açıklama: güveni kötüye kullanma suçu başkasına ait olan ve korumak ya da kullanmak üzere elinde tuttuğu mal varlığının bir şekilde kendi menfaatine kullanmak ile ilgilidir.

Etiketler: Güveni kötüye kullanma

Emniyeti suistimal

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası

Güveni kötüye kullanma suçu

Nitelikli güveni kötüye kullanma suçu

Basit güveni kötüye kullanma suçu