Hakaret Suçu Nasıl Oluşur?

Hakaret suçu, TCK m. 125 vd hükümlerinde düzenlenen şerefe karşı işlenen suçlar arasında yer alan bir suç tipidir. TCK m.125’te yapılan tanıma göre bu suç; bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide etmek amacı ile yapılan somut bir fiil veya olgu isnat etme ile ya da sövmek sureti ile bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırma yolu ile işlenir. 

Hakaret suçu ile korunan hukuki yarar, mağdurun şerefidir. Şeref, kişinin toplum nezdinde olan itibarını ve ona bu nedenle gösterilen saygıyı ifade etmektedir. Hakaret suçu sırf hareketli suç ve tehlike suçudur. Yani hakaret suçu gerçekleştikten sonra meydana gelen bir zararın varlığı aranmamaktadır. 

 

Hakaret Suçunun Unsurları

Hakaret suçunda fail ve mağdur herkes olabilir. Bu bakımdan hakaret suçu, özgü suçlar arasında yer almamaktadır. Fakat mağdurun kamu görevlisi olması suçun nitelikli hakaret suçu olarak cezalandırılmasına yol açmaktadır. Bu suç ölüye karşı işlenirse TCK m.125 uygulanmaz, TCK m.130/1 uygulanır.  Tüzel kişiler bu suçun faili olamazlar, buna karşın mağduru olabilirler. 

Fiil, icrai bir hareket ile işlenebilir. İhmali bir şekilde hakaret suçunun işlenmesi mümkün değildir. Hakaret suçunu oluşturan fiil; resim, yazı, ses, karikatür, internet paylaşımı vb. olabilir. Bu bakımdan bu suçun serbest hareketli bir suç olduğunu söylemek gerekir. 

Hakaret suçu kişinin huzurunda gerçekleştirilebildiği gibi yokluğunda da gerçekleştirilebilir. Kişinin huzurunda gerçekleştirilen hakaret suçu herhangi bir aracıya ihtiyaç duymadan hakaretin doğrudan mağdur tarafından öğrenilmesi ile söz konusu olur. Burada fail ile mağdurun yüz yüze olması şartı aranmamaktadır. Mağdurun hakaret fiilini bir aracıya ihtiyaç duymaksızın öğrenmesi yeterlidir. Örn: Telefonda gerçekleştirilen hakaret suçları huzurda gerçekleştirilen hakaret suçudur. Hakaret suçunun gıyapta gerçekleşmiş olması için aranan şart bu suçu oluşturan fiilin en az 3 kişi tarafından isnat edilmesidir. Bu kişilerin bir arada bulunmuş olmaları aranmaz, fiili öğrenmiş olmaları yeterlidir. 

Hakaret suçunun gerçekleşmesi için önemli olan şey fiilin, mağduru toplum içerisinde küçük düşürmeye yönelik olmasıdır. Kişinin mevcut fiziksel veya psikolojik durumu ile ilgili yapılan hakaretler gerçek olsalar dahi cezalandırılırlar. Örn: Gözleri görmeyen bir adamı rencide etmek maksadı ile söylenen “Allah’ın körü” hakaret suçunun oluşmasına neden olur. 

Kişilerin gerçekleştirdiği ispat edilebilen şeylerin söylenmesi ise hakaret suçunu oluşturmaz. Örn: Hırsızlık suçunu gerçekleştirdiği ispatlanabilir bir kişiye “Sen hırsızsın.” demek hakaret suçunu oluşturmazken daha önce hırsızlık suçundan sabıkalı olan birine “Sen hırsızsın.” demek hakaret suçunu oluşturur. Beddua niteliğini haiz cümleler hakaret kapsamında değerlendirilmez. Kaba ve nezaketsiz davranışlar da bu kapsamda cezalandırılmamaktadır. 

Bu suçun işlenmesi için özel kast aranmamıştır, genel kast yeterli görülmüştür. Bu fiilin cezalandırılabilmesi için hukuka aykırı bir şekilde gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Hukuka uygunluk sebeplerinin mevcut olması durumunda bu fiilden ötürü ceza verilmez, kusurluluğu kaldıran hallerin bulunması halinde de bu fiilden ötürü ceza verilmez. Kusuru azaltan haller söz konusu olduğu zaman ise suçun cezası belirli bir oranda indirilerek uygulanır.

Hakaret Davası

 

Hakaret suçu, şikayete bağlı suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle dava, fiilin işlenmesi itibari ile 6 ay içerisinde Cumhuriyet başsavcısına yazılan dilekçe ile açılır. Savcılık, bu fiilin hakaret suçu oluşturduğu kanaatine varırsa kamu davası açılır. Hakaret suçu nedeni ile açılan davada herhangi bir ücret talep edilmesi söz konusu değildir; çünkü dava savcılık tarafından açılmaktadır. 

Hakaret Suçunun Haksız Tahrik Kapsamında İşlenmesi

 

Haksız tahrik, TCK m.29’da düzenlenen “haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleme” olarak tanımlanan genel ceza indirim sebebidir. 

Hakaret suçunda haksız tahrik, TCK m.129’da düzenlendiği için genel haksız tahrik hükümleri uygulanmaz. Doğrudan TCK m.129/1’e gidilir. Bir haksız fiile karşı işlenen hakaret suçu söz konusu olduğunda durum değerlendirmesi yapılarak faile ya hiç ceza verilmez ya da cezası temel cezanın 1/3’ine indirilir. 

Yaralama suçuna karşı işlenen hakaret suçuna ise TCK m.129/2’ye göre ceza verilmez. 

Hakaret Suçunun Cezası

 

Hakaret suçu fiilin niteliğine göre farklı olarak cezalandırılmaktadır. İşlenen fiil kanun metninde sayılan nitelikli haller kapsamına girmiyorsa basit şekilde cezalandırılması söz konusudur. Basit hakaret suçunun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası veya adli para cezasıdır. Hakim verdiği kararda cezanın gerekçesini açıkça yazmak ile mükelleftir. 

Kanun metninde sayılan nitelikli haller kapsamına giren bir fiil söz konusu ise; yani fiil, bir kamu görevlisine görevinden dolayı yapılmışsa veya kişinin mensup olduğu dine yönelik hakaret söz konusuysa veya din özgürlüğünün kullanılmasına yönelik bir hakaret söz konusuysa nitelikli hakaret suçu kapsamında değerlendirme söz konusudur. Bu suçun cezası 1 ila 2 yıl arasındadır.

Hakaret suçu alenen işlendiyse ceza 1/6 oranında artırılarak verilir. Basın ve yayın yolu ile gerçekleştirilen hakaretler ve internet platformlarından gerçekleştirilen hakaretler, alenen gerçekleştirilen hakaret suçu kapsamındadır. 

Kurul halinde çalışan kamu görevlilerine karşı işlenen hakaret suçu, zincirleme suç hükümleri kapsamında değerlendirilir. Verilecek ceza miktarı 1/4'inden 3/4’üne kadar artırılmaktadır. 

Hakaret suçunun iki kişi tarafından karşılıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi hali TCK m.129/3’te düzenlenmiştir. Bu hakaretlerin aynı zaman diliminde gerçekleştirilmesi şartı aranmaz. Bu suçun karşılıklı bir şekilde işlenmesi durumunda hakim, taraflardan birine veya her ikisine ceza vermeyebilir ya da verilecek cezayı 1/3’ine kadar indirebilir.

Hakaret Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Uygulanır mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için mağdurun uğradığı zararın giderilmesi şartı söz konusudur. Hakaret suçu nedeni ile doğan maddi bir zarar söz konusu ise failin bunu gidermesi sureti ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir. maddi bir zarar doğmazsa zararın giderilmesi şartı aranmaz.